Inspiratie

Het project ‘Hollandse Luchten’ heeft als doel om met luchtkwaliteitssensoren een zo breed mogelijk meetnetwerk op te zetten in Noord-Holland.

In de Gemeente Eersel wordt sinds een aantal jaar fijnstof en geluid gemeten. De inwoners hebben dit samen met de Gemeente Eersel georganiseerd, en onderhouden contact door middel van een klankbordgroep. Het burgermeetproject sluit mooi aan op andere initiatieven in de regio, zoals de Klankbordgroep Eersel – Eindhoven Airport en het ILM2.0 in Eindhoven.

Ten noorden van Eindhoven brengen enkele burgerbewegingen enthousiast luchtvervuiling in kaart. Ze zetten zelf sensoren in elkaar en werken goed samen met het gemeentebestuur. Piet van Schijndel uit Meierijstad en Peter van Heerebeek uit Best vertellen over hun gezamenlijke missie om luchtkwaliteit op de lokale agenda te zetten bij burgers en bestuur.

In de landelijke gemeente Venray is heel wat intensieve veehouderij aanwezig. Inwoners en een aantal landbouwers sloegen de handen in elkaar om in de omgeving van de stallen fijn stof, stikstofdioxide en ammoniak te meten. Het bijzondere aan dit project? Alle betrokkenen (dus ook de “vervuilers”) werken eraan mee, onder begeleiding van het RIVM.

Op 17 mei 2019 trapten 30 fietsers letterlijk af om de luchtkwaliteit op de fiets te meten. Een meetkastje met sensor op elke fiets brengt hun route in kaart en meet onderweg de luchtkwaliteit. In dit project duidt RIVM de real-time verzamelde gegevens. Het is moeilijk om met kleine sensors de luchtkwaliteit goed te meten. Daarom zorgt RIVM voor voortdurende ijking van de sensors, zodat de kwaliteit en betrouwbaarheid van de gegevens zo goed mogelijk is.

Het Smart City sensoringproject van de gemeente Alkmaar heeft een Lora-netwerk beschikbaar voor iedereen. Bewoners die in hun eigen leefomgeving willen meten, kunnen dit netwerk gebruiken voor het samen bedenken, bouwen en uitvoeren van hun ideeën. Ze krijgen hierbij hulp van stichting Junior IOT.

Het RIVM onderzoekt samen met de Veiligheidsregio’s welke mogelijkheden sensoren bieden bij brand of andere incidenten waarbij veel rook vrij komt.

Sensor.community is één van de grootste en snelstgroeiende citizen science communities. Voor november 2019 was Sensor.Community bekend onder de naam Luftdaten. Dit internationale platform laat allerlei metingen zien, bijvoorbeeld fijnstof, geluid en temperatuur. Daarnaast kun je gegevens van verschillende communities vinden.

Schone Lucht Arnhem is een project van de gemeente Arnhem. Het project wordt uitgevoerd door Natuur en Milieu Gelderland en Luchtwachters Arnhem. Het project bestaat uit het opzetten van een burgermeetnet voor fijnstof, workshops over hoe je het best een houtkachel kunt stoken, en een nieuwsbrief om mensen te informeren over alle activiteiten.

In 2020 hebben negentien vrijwilligers zich ingezet om maandelijks stikstofdioxide (NO2) te meten met Palmes buisjes. Zo leren we meer over de luchtkwaliteit op meer afgelegen plekken en aan de randen van Nederland, waar weinig officiële metingen worden gedaan.

Eind december 2020 is de Vereniging Samen Meten Meierijstad (SMM) opgericht. Een half jaar later bestaat hun meetnet al uit meer dan 115 fijnstofsensorkits. Het meetnet is een mooi voorbeeld van lokale meetnetten die steeds vaker in Nederland oppoppen.

In de Gemeente Eersel wordt sinds een aantal jaar fijnstof en geluid gemeten. De inwoners hebben dit samen met de Gemeente Eersel georganiseerd, en onderhouden contact door middel van een klankbordgroep. Het burgermeetproject sluit mooi aan op andere initiatieven in de regio, zoals de Klankbordgroep Eersel – Eindhoven Airport en het ILM2.0 in Eindhoven.

In het voorjaar van 2021 startte GroenLinks Echt-Susteren met het burgerinitiatief Samen Meten Echt-Susteren.

Sinds enkele jaren helpt de provincie Zuid-Holland burgerinitiatieven bij het zelf meten van luchtkwaliteit. Ze stelt meetapparatuur beschikbaar en ondersteunt bij het meten zelf. Daarbij werkt de provincie samen met het RIVM en de DCMR Milieudienst Rijnmond.

De belangstelling voor houtstook als bron van luchtvervuiling neemt toe. Zo ook in de Samen meten community. Er zijn verschillende burgerprojecten waarin metingen van luchtkwaliteit gekoppeld worden aan houtstook. Op deze pagina worden er enkele belicht.

In heel Zuidoost-Brabant wordt de luchtkwaliteit gemeten met een regionaal meetnet. Het doel daarvan is om inzicht te krijgen in de concentratie en bronnen van luchtvervuiling en op basis daarvan schone lucht te bevorderen.

In dit project bouwen inwoners uit heel Noord-Nederland zelf fijnstofmeters om daarmee samen de luchtkwaliteit in de regio te onderzoeken.

Samen meten we luchtkwaliteit in de agrarische regio van Horst aan de Maas en Land van Cuijk.

In de afgelopen jaren hebben inwoners van Maastricht stikstofmetingen gedaan. Dit burgermeetproject gaat nu verder met de metingen naar fijnstof. Met fijnstofsensoren meten de inwoners de lokale concentratie van PM2,5 en PM1. Het project is hiermee een goed voorbeeld van een initiatief voor het Schone Lucht Akkoord (SLA).

Vanuit de werkgroep Luchtkwaliteit van de wijkraad Lent wordt in Lent een burgermeetnet voor fijnstof opgezet.

Elektrische voertuigen stoten geen schadelijke stoffen uit en hebben een beperkte impact op de lokale luchtkwaliteit.

De levering van goederen op een duurzame manier organiseren heeft niet alleen een positieve impact op de luchtkwaliteit, maar ook op de leefbaarheid van stadscentra.

Door de aankoop van een milieuvriendelijke wagen draag je je steentje bij tot de verbetering van de luchtkwaliteit.

Trage wegen zijn veilige verbindingen voor fietsers en voetgangers. De uitbouw van een traag wegennetwerk doet het autogebruik dalen.

Als je voor korte afstanden de auto door de fiets vervangt, verbeteren de luchtkwaliteit en je eigen gezondheid.

In Vlaanderen kan je de rekentool lucht en geluid gebruiken om eenvoudig knelpunten met betrekking tot luchtvervuiling of geluidshinder door verkeer te identificeren. Je kan met deze tool alvast ook de impact van een mogelijke maatregel inschatten.

Om een idee te krijgen van de huidige en verwachte luchtkwaliteit, kan je kijken naar modelkaarten of realtime metingen.

Pak luchtverontreiniging aan, daar waar het probleem zich voordoet.

In Vlaanderen heeft de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) diverse infografieken die een visuele voorstelling geven van de luchtkwaliteitsproblematiek in Vlaanderen.